Przy wyborze frezu do gresu i kamienia nie warto kierować się wyłącznie ceną. Najważniejsze jest określenie, jakie zadanie ma wykonać narzędzie. Innego frezu używa się do rozwiercania otworów, innego do wyrównywania krawędzi, fazowania płytek, szlifowania powierzchni, obróbki elementów kamiennych na maszynie CNC czy polerowania materiału po cięciu.

Warto również pamiętać, że materiały takie jak gres, granit, marmur, kwarcyt czy ceramika różnią się twardością, kruchością oraz odpornością na temperaturę i nacisk. Z tego powodu nie istnieje jedno uniwersalne narzędzie, które sprawdzi się równie dobrze w każdym zastosowaniu. Odpowiednio dobrany frez nie tylko ułatwi pracę, ale także pozwoli uzyskać lepszy efekt i wydłuży żywotność samego narzędzia.

W praktyce przy obróbce gresu i kamienia podstawowym wyborem są narzędzia diamentowe. Nie dlatego, że są używane przez profesjonalistów, ale dlatego, że twarde i kruche materiały wymagają ścierania, stabilnego prowadzenia oraz odporności na wysokie obciążenie. Dobrze dobrany frez diamentowy daje doskonałe rezultaty, pozwalając pracować szybciej, czyściej i z mniejszym ryzykiem wyszczerbień niż przypadkowe narzędzie przeznaczone do betonu, drewna czy metalu.

Frez, otwornica, tarcza czy pad – co naprawdę jest potrzebne?

W języku potocznym wiele narzędzi do obróbki gresu i kamienia bywa nazywanych „frezami”, ale technicznie, w branży kamieniarskiej, rozróżnia się kilka ich rodzajów. Zastanawiając się więc czym rozwiercić otwór w gresie i jak powiększyć otwór w płytce gresowej należy wiedzieć, ze koniecznie jest zastosowanie do tego odpowiednich rodzajów narzędzi.

1. Frez diamentowy służy przede wszystkim do obróbki materiału: rozwiercania, frezowania krawędzi, profilowania, zbierania naddatku lub pracy w otworze. Przykładem jest frez palcowy/rozwiert, który pozwala powiększyć zbyt mały otwór w gresie, granicie lub ceramice.
2. Otwornica lub koronka diamentowa jest właściwym wyborem wtedy, gdy konieczne jest wiercenie otworów, na przykład pod rurę, baterię, przewód, odpływ albo element montażowy. W przypadku frezu do powiększania otworów w gresie najważniejszym czynnikiem jest jej średnica, mocowanie i informacja, czy narzędzie nadaje się do pracy na sucho, na mokro czy w obu trybach.
3. Tarcza diamentowa służy do cięcia. W przypadku większych problemów, jakim jest konieczność przecięcia dużej płyty gresowej, spieku albo elementu kamiennego, nie wybiera się frezu, tylko odpowiednią tarczę do cięcia. Frez nie zastępuje tarczy tnącej.
4. Tarcza garnkowa lub frez szlifierski przydaje się do szlifowania betonu, granitu, lastryka, kamienia naturalnego, usuwania kleju albo wyrównywania powierzchni. To narzędzie bardziej agresywne, przeznaczone do zbierania materiału, a nie do estetycznego wykończenia delikatnej krawędzi płytki.
5. Pady, rzepy i tarcze polerskie wykorzystywane są do wykańczania powierzchni oraz krawędzi po cięciu. Dobiera się je według gradacji – od zgrubnego szlifowania po dokładność wymagana przy wygładzaniu i nadawaniu połysku.

Frezy diamentowe. Zastosowanie frezów do twardych materiałów – gresu, kamienia

Gres porcelanowy i twarde kamienie naturalne są wymagające. Gres jest bardzo twardy, a przy tym podatny na odpryski przy nieprawidłowym nacisku. Granit, kwarcyt czy gnejs wymagają narzędzia odpornego na ścieranie i wysoką temperaturę. Marmur jest zwykle łatwiejszy w obróbce niż granit, ale może się rysować bądź bawet wykruszać przy zbyt agresywnej pracy.

Dlatego przy takich materiałach frez diamentowy jest najlogiczniejszym wyborem. Warstwa diamentowa nie „tnie” materiału jak ząb w drewnie, lecz ściera go stopniowo. Dzięki temu można uzyskać czystszy otwór, równiejszą krawędź i lepszą kontrolę nad pracą.

Nie oznacza to, że każde narzędzie z twardego metalu jest bezużyteczne. Wiele osób zastanawia się też, jakim wiertłem wiercić. Choć wiertła i otwornice widiowe mają swoje zastosowanie, zwłaszcza w betonie, cegle czy murze nie należy jednak traktować ich jako uniwersalnego zamiennika dla frezów diamentowych do gresu, granitu czy kamienia naturalnego. Jeżeli narzędzie jest opisane jako przeznaczone do betonu lub muru, a nie do gresu, granitu, ceramiki albo kamienia, ryzyko przegrzania, stępienia, pęknięcia płytki lub wyszczerbienia krawędzi jest znacznie większe, nawet jeśli zadba się o regulację obrotów.

Jakie frezy do gresu wybrać?

Niewątpliwie do gresu najlepiej wybierać wysokiej jakości narzędzia diamentowe przeznaczone wprost do gresu, ceramiki, płytek lub granitu. Szczególną uwagę warto zwrócić na trzy rzeczy: średnicę, mocowanie i tryb pracy.

W trakcie wykonywania otworów, odpowiednia będzie koronka lub otwornica diamentowa o średnicy dopasowanej do instalacji. Małe średnice sprawdzą się przy przewodach i mocowaniach, większe przy rurach, odpływach czy puszkach. Jeżeli otwór został już wykonany, ale okazał się za mały, wtedy lepszy będzie frez palcowy/rozwiert, którym można stopniowo poszerzyć otwór bez zaczynania pracy od nowa.

Jeżeli trzeba wyrównać lub lekko poprawić krawędź po cięciu, lepszym wyborem będą narzędzia do szlifowania i polerowania: rzepy diamentowe, tarcze polerskie albo zestawy do obróbki gresu. W takim przypadku nie chodzi o szybkie zbieranie dużej ilości materiału, lecz o kontrolę i estetykę.

W przypadku fazowania krawędzi, w tym przygotowywania cięcia pod kątem albo estetyczne wykończenie narożnika, należy dobrać narzędzie przeznaczone do fazowania lub gierunku. Zwykła tarcza lub agresywny frez szlifierski mogą zostawić nierówną, wyszczerbioną krawędź.

Jaki frez wybrać do kamienia naturalnego?

W przypadku kamienia naturalnego kluczowe znaczenie przy doborze frezu ma rodzaj materiału, który poddawany będzie obróbce. Ma to bezpośredni związek z tym, że zarówno marmur, granit, kwarcyt, jak i piaskowiec i lastryko nie zachowują się w jej trakcie tak samo.

Zastanawiając się więc, jakie frezy do kamienia wybrać należy pamiętać, że do marmuru zwykle potrzebna jest większa kontrola i stopniowe przechodzenie przez kolejne gradacje. Materiał ten cechuje bowiem to, że może on łatwo stracić estetyczne wykończenie. Tym samym, granit, kwarcyt i gres wymagają narzędzi odporniejszych na ścieranie, cechujących się wysoka stabilnością i przeznaczonych stricte do twardych kamieni. Podczas profesjonalnej obróbki kamieniarskiej, zwłaszcza z wykorzystaniem maszynach CNC, stosuje się frezy palcowe segmentowe, dobierane pod konkretny materiał, mocowanie oraz parametry pracy.

Do zgrubnego szlifowania kamienia, betonu, lastryka, jak i usuwania pozostałości kleju stosuje się zazwyczaj tarcze garnkowe i frezy szlifierskie. Narzędzia te dostępne są w różnych segmentach, takich jak S, T, L, turbo lub tornado. Niezwykle istotny jest przy tym fakt, iż im bardziej agresywna konstrukcja segmentu, tym szybciej narzędzie zbiera materiał, ale tym większej kontroli wymaga.

Na sucho czy na mokro?

Zastosowanie odpowiedniego narzędzia ma niezwykle ważne znaczenie. Przyjmuje się, że to jeden z najważniejszych parametrów przy wyborze frezu do gresu i kamienia. Narzędzia mogą być przeznaczone do pracy na sucho, na mokro albo w obu trybach. Zawsze trzeba kierować się opisem konkretnego produktu i zaleceniami producenta.

Aby uniknąć błędów błędy przy wyborze frezów do gresu i kamienia warto kierować się zasadą mówiącą, że praca na mokro pomaga chłodzić narzędzie, ograniczać pylenie i zmniejszać ryzyko przegrzania materiału. Ma szczególne znaczenie przy twardym kamieniu, dłuższym frezowaniu i obróbce profesjonalnej.

Z kolei praca na sucho jest wygodniejsza na budowie lub podczas montażu, ale wymaga narzędzia, które jest do tego przystosowane. Trzeba też pamiętać o pyle. Obróbka gresu, kamienia, betonu i materiałów kwarcowych może generować pył zawierający krzemionkę. Dlatego przy pracy na sucho należy stosować odciąg pyłu, odpowiednią ochronę dróg oddechowych i nie pracować w zamkniętym, niewentylowanym miejscu bez zabezpieczeń.

Chcąc zapewnić sobie wysoką wydajność, jeżeli jest taki wybór i oczywiście, jeśli warunki techniczne na to pozwalają, przy intensywnej obróbce kamienia bezpieczniej i czyściej jest pracować na mokro. Przy drobnych pracach montażowych można używać narzędzi do pracy na sucho, ale tylko wtedy, gdy są do tego przeznaczone.

Czym wiercić? Wybór mocowania – M14, 22,23 mm czy 1/2 cala?

Wybierając frez do kamienia naturalnego niezbędne jest przyjrzenie się temu, czy mocowanie pasuje do maszyny. Popularnym mocowaniem do szlifierek kątowych jest M14. Występuje ono przy wielu otwornicach, rozwiertach, trzymakach i narzędziach do pracy ręcznej. To dobry wybór przy pracach glazurniczych, montażowych i remontowych.

Z kolei standardowy otwór montażowy wielu tarcz do szlifierek kątowych wynosi 22,23 mm. Stosowany jest głównie w przypadku tarcz tnących i szlifierskich, a nie frezów palcowych. 1/2 cala pojawia się zaś często przy narzędziach do profesjonalnych maszyn kamieniarskich i CNC. Takie frezy do kamienia naturalnego dobiera się już nie tylko po średnicy, ale też po rodzaju kamienia, parametrach obrotów, posuwie i sposobie chłodzenia.

Średnica i frez kształtowy

Średnica frezu lub koronki powinna być dopasowana do celu, jaki chce się osiągną się osiągnąć. Dlatego w przypadku wykonywania otworów instalacyjnych dobiera się ją pod konkretny element: rurę, przewód, baterię, zawór, odpływ albo mocowanie. Przy rozwiercaniu otworu frez powinien pozwalać na kontrolowane powiększanie średnicy, bez zbyt agresywnego szarpania materiału.

Duże znaczenie ma również kształt narzędzia. Frezy palcowe są dobre do pracy w otworze i przy krawędziach. Tarcze garnkowe służą do szlifowania powierzchni. Z kolei pady i rzepy diamentowe pozwalają stopniowo wygładzać materiał, a tarcze do gierunku lub fazowania służą do estetycznego przygotowania krawędzi pod kątem.

Znaczenie gradacji

Gradacja jest kluczowa przy szlifowaniu i polerowaniu. Niska szorstkość, na przykład 50 lub 100, służy do pracy zgrubnej: wyrównania, usunięcia śladów po cięciu, zebrania nierówności. Średnie gradacje pozwalają wygładzić powierzchnię. Narzędzia o wysokiej szorstkości, takie jak 1500 czy 3000, służą do wykończenia i uzyskania połysku.

Jednym z błędów jest przeskakiwanie od bardzo zgrubnego narzędzia od razu do polerowania. Taki dobór narzędzi powoduje, że krawędź może wyglądać nierówno, a rysy po poprzednim etapie zostaną widoczne. Z pewnością lepszy efekt daje przejście przez kolejne gradacje, szczególnie przy marmurze, granicie, kwarcu, lastryku i gresie o widocznej krawędzi.

Najczęstsze błędy przy wyborze frezów do gresu i kamienia

Jednym z najczęściej popełnianych błędów w takiej sytuacji jest wybór narzędzia niedopasowanego do materiału. Frez do betonu nie musi nadawać się do gresu. Otwornica do muru nie jest automatycznie dobra do granitu. Narzędzie opisane jako uniwersalne warto traktować ostrożnie i sprawdzić, czy producent rzeczywiście dopuszcza pracę w gresie, ceramice lub kamieniu naturalnym.

Warto także zwrócić uwagę, iż używanie frezu do cięcia dużych płytek ceramicznych. W tym miejscu należy podkreślić, iż do cięcia służy tarcza diamentowa, a frez wykorzystuje się do obróbki, rozwiercania, szlifowania lub profilowania.

Kolejnym błędem jest zbyt stosowanie nadmiernego nacisku. Okazuje się bowiem, że przy gresie i kamieniu mocniejsze dociśnięcie nie zawsze oznacza szybszą pracę. To z kolei często kończy się przegrzaniem, wyszczerbieniem albo szybszym zużyciem narzędzia.

Nie można zapominać również o konieczności odpowiedniego chłodzenia i ochronie pyłowej. Jeżeli narzędzie wymaga pracy na mokro, nie powinno się używać go na sucho. Jeżeli już trwa praca na sucho, konieczne jest zadbanie o odciąg, otwarte otwory wentylacyjne i ochronę dróg oddechowych.

Ostatnim z często popełnianych błędów jest jest pomijanie obrotów. Frezy i tarcze mają określone maksymalna częstotliwość obrotu (RPM). Tym samym praca z nieodpowiednią prędkością może pogorszyć efekt, skrócić długą żywotność narzędzia, a w skrajnym przypadku być niebezpieczna.

Co wybrać w praktyce?

Do wykonania otworu w gresie pod rurę lub baterię, najlepiej wybrać wybierz otwornicę diamentową do gresu o odpowiedniej średnicy i mocowaniu pasującym do maszyny. Z kolei, jeżeli otwór jest już wykonany, ale trzeba go delikatnie powiększyć, optymalnym rozwiązaniem będzie frez palcowy/rozwiert diamentowy do gresu, granitu lub ceramiki.

W przypadku chęci wyrównania wyrównać krawędź po cięciu, warto wybrać zestaw do szlifowania i polerowania z odpowiednimi gradacjami. Do estetycznego efektu nie wystarczy bowiem jedno agresywne narzędzie.

Obróbka granitu, kwarcytu lub innego twardego kamienia naturalnego w zakładzie kamieniarskim, wymaga zastosowania diamentowego frezu segmentowego diamentowe przeznaczonego do konkretnego materiału, mocowania i trybu pracy, najlepiej z chłodzeniem wodnym.

Konieczność usunięcia kleju, zeszlifowania nierówność albo przygotowania twardego podłoża, wymaga wyboru frezu szlifierskiego lub tarczy garnkowej. Trzeba jedna pamięta o tym, by nie stosować jej jako narzędzia do precyzyjnego wykończenia widocznej krawędzi płytki.

Do gresu i kamienia warto wybierać przede wszystkim narzędzia diamentowe, ale nie każde narzędzie diamentowe służy do tego samego. Dlatego do otworów potrzebna jest koronka lub otwornica, zaś do poszerzania otworów – frez palcowy czyli rozwiert. Do precyzyjnego kształtowania powierzchni najlepszym wyborem jest tarcza garnkowa lub frez szlifierski. Zaś do kształtowania krawędzi – rzepy, pady i tarcze polerskie o odpowiedniej gradacji. Profesjonalnej obróbki kamienia wymaga z kolei frezów segmentowych umiejętnie dobranych do materiału, maszyny i parametrów pracy.

Zachęcamy do zapoznania się z naszymi frezami diamentowymi do kamienia.